ALLEEN DOOR SAMENWERKING

KAN DE FLOWERS & FOOD SECTOR

HAAR TOEKOMST BEPALEN

‘Er komt één

platform, maar

wie pakt de regie?’

De Flowers & Food sector staat aan de vooravond van ingrijpende tech-veranderingen. Die komen van buitenaf, verwachten branchekenner Meryem Deniz en analist Sander Rurup van BDO. ‘De sector telt nog gevaarlijk veel traditionele bedrijven.’

Is er in de agrarische sector sprake van disruptie door techbedrijven?

Deniz: ‘Je ziet nu partijen de markt opkomen die in de basis niets met flowers en/of food te maken hebben, zoals Amazon of Picnic. Het zijn echter wel de partijen die 24/7 voor je maaltijd zorgen, wanneer en hoe jij dat wil. Ze verleggen grenzen, zoals experimenteren met maaltijden leveren door middel van drones. Daarbij vergeleken lopen veel traditionele partijen in de Flowers & Food echt achter.’


Disruptie is er wel aan het eind van de keten, niet aan het begin?

Deniz: ‘Nog niet, maar die komt er wel! Vooralsnog richten bedrijven als Picnic en Amazon zich op levering, direct vanuit de kweker. Maar er komt een moment dat ze meer willen en direct vanuit de kweker gaan leveren of gaan investeren in vertical farming om behoefte van grote steden te kunnen voorzien.

Rurup: ‘Het is altijd de vraag of een Amazon zo ver van het eigen business wil afwijken. Maar het is niet onwaarschijnlijk dat ‘big tech’ richting gaat geven aan het internationale debat omtrent voedsel en invloed zou willen uitoefenen op marktwerking in de sector.’’


De grote platformen worden ongeduldig doordat het aanbod niet aansluit op de vraag?

Deniz: : ‘Precies! Wat de grote platformen willen is ‘vandaag van de grond, vanavond op je bord’. Dat lukt alleen als je de keten kunt verkorten en als telers gaan produceren en oogsten op basis van marktdata. Vroeger had men aanbod en een prijs en daarmee ging men de markt op. Zo zit de wereld niet meer in elkaar. De huidige consument stelt eisen aan producten en de telers moeten daarop inspelen.’

Rurup: ‘Zo zou het kunnen zijn dat er in de toekomst een platform is waaraan iedereen zich dient te conformeren. De vraag is: komt de sector daar zélf mee, en houden ze zodoende de regie? Of gaat een techbedrijf van buitenaf vraag en aanbod matchen en de markt bepalen? Die beweging zie je nu al met de supermarkten: die dicteren precies hoeveel de leveranciers moeten leveren en welke afmetingen de verpakking mag hebben.’

Deniz: ‘De sector is wel bezig met het bouwen van platformen. Er is een sense of urgency. Ze missen alleen de technologische kennis om het verder te brengen.’


De eerste mogelijke slachtoffers van deze ontwikkeling zijn de veilinghuizen?

Deniz: ‘Ja, dat zie je nu al gebeuren. Daarom proberen veilingen platformen op te zetten en de keten te verkorten zonder zelf onmisbaar te worden.

Een voorbeeld hiervan is The Greenery, zij zijn namelijk druk bezig met ketenoptimalisatie, rechtstreekse levering van de teler aan de klant middels digitalisering en robotisering. Slimmere logistieke en supply chain oplossingen om bijvoorbeeld verse groente en fruit bereikbaar en betaalbaar te maken voor iedereen.


Jullie pleiten dus voor een geïntegreerde aanpak. Hoe bereik je die? En waar begin je?

Deniz: ‘Dat de sector zich bewust moet worden van wat de klant wil. Die heeft allerlei wensen en eisen ten aanzien van duurzaamheid, dierenwelzijn en gezondheid waar je als producent je voordeel mee kunt doen. Dit doe je door bijvoorbeeld producten te leveren met beleving; dáár willen mensen voor betalen – kijk naar Nespresso. Ga je niet mee, dan verlies je. Het is eten of gegeten worden.’


Meryem Deniz is senior manager Audit & Assurance bij BDO Haaglanden. Zij is register-accountant en gecertificeerd IT-auditor. Tevens is zij gespecialiseerd in het coördineren van controleopdrachten bij grote en internationale bedrijven die actief zijn in de BDO Branchegroep Flowers & Food.


Daarnaast is zij gespecialiseerd in het verder ontwikkelen van de IT-omgeving middels praktische adviezen op het gebied van proces-optimalisatie (data-analyse, process mining), informatiebeveiliging en IT-compliance.

‘Er komt een moment dat Amazon of Picnic gaat investeren in vertical farming
Meryem Deniz

Kan meer tech, meer data en meer robotisering ze helpen?

Rurup: ‘Jazeker, maar dat vergt veel investeringen. Daar heeft de sector wel een probleem met de lage marges. Het lastige in deze markt is dat de besparing vaak het beschikbare ‘budget’ is. Technologische ontwikkelingen zoals gentechnologie en genmodificatie vergen enorme investeringen – vele miljoenen of zelfs miljarden euro’s. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld zelfrijdende en -oogstende tractors. Gelukkig zijn er ook minder kapitaalintensieve stappen mogelijk. Bijvoorbeeld opbrengstoptimalisatie op basis van data-analyse. Of in de veeteelt: met drones het vee lokaliseren.’


Is de sector daar klaar voor?

Deniz: ‘Deels, maar ik zie nog te veel angst om data te delen. Veel bedrijven zien elkaar nog vooral als concurrent. Terwijl data delen beide partijen juist sterker maakt. Als je van elkaar weet wie op welk moment wat levert, kun je veel efficiënter werken.’

Rurup: ‘Daarnaast geldt: data-analyse is geen kristallen bol. Je zult goed moeten nadenken over de data die je tot je beschikking hebt of op termijn nodig denkt te hebben, hoe deze vervolgens verwerkt en bewerkt wordt en, uiteindelijk, op de juiste manier geanalyseerd en geïnterpreteerd wordt.’


Waar praten we dan over? Kun je daar een concreet voorbeeld van geven?

Rurup: ‘In een kantooromgeving is het, kort door de bocht, eenvoudiger te bewerkstelligen: je combineert de data van het ERP-systeem met die van het financiële systeem en je weet wat de opbrengst is van je diensten. Maar als je naar de data kijkt die een agrarisch bedrijf produceert, valt dat tegen. Veel werk is handmatig, de machines zijn vaak verouderd en er is meestal geen constante datastroom. Kijk naar zo’n grote graansilo: daarin zit een sensor die de vulling meet. Zo weet hij zelf of hij open of dicht moet. Maar stuurt hij die data ook naar een centrale database, zodat je daar optimale patronen uit kunt herleiden? Zogenoemde sensordata moet je hebben om échte stappen vooruit te kunnen maken. Dan ontdek je wat de meest optimale tijd is om een kip uit te broeden. Om een onderdeel van de melkmachine te vervangen. Of om elk specifieke gewas te oogsten.'


Sander Rurup is analist en manager van BDO’s analistenteam. Hij is gespecialiseerd in process mining, robotic process automation en machine learning. Hij studeerde economie en bedrijfskundige informatica.

‘Eén van de grootste vraagstukken is de balans tussen persoonlijk en sectorbelang’
Sander Rurup

Zijn Flowers & Food ondernemers klaar voor een grote omslag, zoals het gebruik van sensordata?

Deniz: ‘Dat is de vraag. Digitalisering in de sector blijft vaak nog heel intern gericht: de boer weet wat er wordt geproduceerd, of er ziektes zijn geweest – ze moeten alles registreren vanwege de regelgeving. Daarnaast zijn er meer data nodig om in te kunnen spelen op de wensen van de consument. En er moet een cultuuromslag komen: vertrouwen om data te delen zodat heel de keten daarvan kan profiteren.’

Rurup: ‘Wees selectief in het delen. Sommige data zou je voor jezelf moeten houden voor je bedrijfsvoering, of om concurrentievoordeel te behouden. Ik snap de voorzichtigheid wel. Daar tegenover staat dat je wel moet kijken welke data je kunt delen om als sector sterker te staan. Zodat je op termijn niet de controle hoeft op te geven. De balans tussen persoonlijk belang en sectorbelang, dát wordt een van de grootste vraagstukken.’


Meer weten over Digitale Transformatie?

Kijk dan op bdo.nl/digitaletransformatie


Liever doorpraten?

Neem dan contact op met meryem.deniz@bdo.nl

of sander.rurup@bdo.nl