AANLEIDING

Hoe blijft het familiebedrijf

generaties lang

energiek?

Peer Swinkels, zevende generatie en CEO van Swinkels Family Brewers

Bij veruit de meeste familie­bedrijven staat continuïteit voorop: elke generatie wil het bedrijf gezond overdragen aan de volgende. Maar hoe blijft een familiebedrijf lang succesvol? En welke specifieke uitdagingen komen familiebedrijven tegen als de jaren klimmen?

Een succesvol familiebedrijf van generatie op generatie overdragen, steeds opnieuw, honderden jaren lang: het is natuurlijk een prachtig doel. De bedrijven die erin geslaagd zijn – met inmiddels vaak al een tiende of elfde generatie aan het roer – vormen bij uitstek het erfgoed van onze economie.

Groter verloop

Dat familiebedrijven het zo lang volhouden, is echter allerminst vanzelfsprekend. Veel bedrijven staken op enig moment noodgedwongen de strijd, of zien geen andere mogelijkheid dan zich te laten overnemen. Dat geldt niet alleen voor familiebedrijven: in het algemeen leven ondernemingen vaak relatief kort. Van de bedrijven die in 1955 deel uitmaakten van de Fortune 500 (de vijfhonderd grootste ondernemingen in de VS), waren er in 2014 nog maar 61 over. De rest was overgenomen, failliet gegaan of ver weggezakt. Het verloop is tegenwoordig groter dan een halve eeuw geleden: verdween rond 1955 jaarlijks nog 5% van de ondernemingen uit de Fortune 500, in 2015 was dat opgelopen naar 7,5%.

Minder oude bedrijven

Uit onderzoek van het Erasmus Centre for Family Business (ECFB) blijkt dat het de meeste familie–bedrijven niet anders vergaat. Van meer dan negenduizend onderzochte familiebedrijven bleek driekwart jonger dan 55 jaar. Slechts 8,4% van de familiebedrijven bestaat meer dan honderd jaar. Sterker nog: het lijkt erop dat familiebedrijven gemiddeld sneller van de radar verdwijnen dan niet-familiebedrijven. Op zich is dat logisch, want veel familiebedrijven veranderen in de loop der jaren door een overname of fusie in een niet-familiebedrijf. Sommige houden helemaal op te bestaan. Als we uitsluitend kijken naar de bedrijven die tussen 20 en 55 jaar geleden zijn opgericht, is ruim 42% een familie–bedrijf. Binnen de groep van meer dan honderd jaar oude ondernemingen ligt het percentage familie–bedrijven nog maar op 17%.

“Familiebedrijven met de tiende generatie aan het roer zijn het erfgoed van onze economie”

Deze cijfers roepen wel een interessante vraag op: wat gebeurt er eigenlijk met familiebedrijven wanneer ze ouder worden? Welke risico‘s lopen juist gevestigde, succesvolle familiebedrijven na verloop van jaren? En zijn er concrete dingen die familiebedrijven kunnen doen om te voorkomen dat zij op termijn hun relevantie verliezen?

Het Erasmus Centre for Family Business (ECFB), verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, deed hier uitgebreid onderzoek naar. Onder leiding van prof. dr. Pursey Heugens onderzocht het in deze studie in totaal 6.500 unieke beursgenoteerde bedrijven, die samen de overgrote meerderheid van de wereldwijde gekapitaliseerde beurswaarde vertegenwoordigen. Op drie verschillende momenten in de tijd zijn van deze bedrijven hun prestaties gemeten. In totaal leverde dat 28.716 observaties op, waarvan bij 9.142 metingen (32%) sprake was van een familiebedrijf.

Een ‘familiebedrijf’ betekent in deze studie: beursgenoteerde bedrijven waar de oprichtersfamilie nog altijd een substantieel deel van de controlerechten op aandelen in handen heeft. In veel gevallen zijn familieleden bovendien nog bij de onderneming betrokken als leden van de directie of raad van commissarissen. Tegelijk met deze studie onderzocht het ECFB ook nog de specifieke eigenschappen van een groep familiebedrijven van 200 jaar of ouder: wat maakt die bedrijven al meer dan twee eeuwen succesvol?

De uitkomsten leest u in dit rapport. In het volgende hoofdstuk staan de belangrijkste resultaten op een rij. Het daaropvolgende hoofdstuk geeft een aantal concrete tips voor familiebedrijven om te zorgen dat ze vitaal blijven. De resultaten zijn relevant voor zowel beursgenoteerde als niet-beursgenoteerde familiebedrijven. En ook voor ondernemingen iets jonger dan 100 of 200 jaar zijn de uitkomsten heel bruikbaar! Juist in de huidige uitdagende omstandigheden kan dit onderzoek verhelderende inzichten brengen.

De 10 grootste

van ≥ 100 jaar

Dit zijn de 10 grootste in Nederland gevestigde familiebedrijven van ten minste 100 jaar oud. De lijst omvat zowel beursgenoteerde bedrijven als ondernemingen in privaat eigendom.

Meeste 100+ familiebedrijven* wereldwijd