COVID-19 verscherpt tweedeling

CHRIS VAN DEN HAAK Voorzitter BDO Publieke Sector en partner branchegroep Zorg van BDO

FRANK VAN DER LEE Voorzitter branchegroep Zorg van BDO

In 2020 hebben de ziekenhuizen in Nederland een topprestatie geleverd bij het onder controle krijgen van de COVID-19-pandemie. Er zijn nieuwe samenwerkings- en coördinatievormen en (digitale) werkmethoden gevonden om de zorg in een crisissituatie draaiende te houden. Onder deze omstandigheden is voor de Nederlandse ziekenhuizen gemiddeld genomen nog sprake van een voldoende financiële performance: gemiddeld een rapportcijfer 7,0. Iets lager dan in 2019, maar nog altijd een voldoende. Het rendement was met 1,5% vergelijkbaar met dat in 2019 en de gemiddelde vermogenspositie verbeterde wederom. Toch is er reden tot grote zorgen. De coronapandemie heeft de reeds aanwezige tweedeling tussen enerzijds de grote ziekenhuizen en anderzijds de kleinere en middelgrote ziekenhuizen aanzienlijk versterkt. Kleinere en middelgrote ziekenhuizen behaalden in 2020 een lager rendement dan in 2019, terwijl grote ziekenhuizen juist een toename van het rendement zagen. Hierdoor dalen de gemiddelde rapportcijfers bij kleinere ziekenhuizen van een 6,8 naar een 6,3 en bij middelgrote ziekenhuizen van een 7,0 naar een 6,3.

‘Om zorg in de toekomst betaalbaar en toegankelijk te houden, is een ingrijpende transformatie van de keten nodig’

De grote ziekenhuizen scoorden wel een gemiddelde van 7,6 wat gelijk is aan hun score over 2019. Met de verdubbeling van de verschillen in de rapportcijfers tussen de kleinere en middelgrote versus de grotere ziekenhuizen van ruim een half punt naar ruim een punt kan worden gesteld dat de COVID-19-pandemie de kleinere en middelgrote ziekenhuizen financieel gezien harder heeft geraakt. Ook de vooruitzichten voor boekjaar 2021 zijn wat dit betreft niet goed: diverse kleinere en middelgrote ziekenhuizen geven aan dat zij niet financieel rond komen met de huidige continuïteitsbijdragen. Ook over de personele krapte is sprake van alarmerende signalen. Om zorg in de toekomst betaalbaar en toegankelijk te houden, is een ingrijpende transformatie van de keten nodig. Dat vereist juist nu een stevige investering in een systeeminterventie. Op de korte termijn is meer geld nodig om een structureel zorginfarct te voorkomen. Hierbij zullen ziekenhuizen hun profiel en productmix moeten aanpassen en beter laten aansluiten op de behoeften in de gehele zorgketen. Centraal daarbij staat integraal denken over de gezondheid van de burger, met optimaal gebruik van de meest actuele kennis en (digitale) technologie. Dit rapport geeft – naast de inhoudelijke analyses van de financiële resultaten – een aantal suggesties om deze transformatie vorm te geven, waarbij onze boodschap is dat de urgentie van transformatie alleen maar verder toeneemt, in weerwil van de ogenschijnlijk stabiele resultaten en continuïteitsregelingen van de overheid. De BDO-Benchmark Ziekenhuizen behandelt niet alle aspecten die relevant zijn voor het financiële beeld van de sector en biedt derhalve geen absolute waarheid. Wel geeft dit rapport, samen met de interactieve online analyse- en vergelijkingstool met de financiële cijfers van de afgelopen jaren per ziekenhuis, actueel inzicht in de financiële ontwikkelingen in het ziekenhuislandschap en cijfermatige houvast in de discussies over de noodzakelijke veranderingen. Die zijn onverminderd urgent. Wij gaan graag verder in dialoog met alle stakeholders om de noodzakelijke transformatie te realiseren!

Chris van den Haak

Voorzitter BDO Publieke Sector en partner branchegroep Zorg van BDO

Frank van der Lee Voorzitter branchegroep Zorg van BDO

Download BDO-Benchmark Ziekenhuizen 2021