Zorginfarct
afgewend?

CHRIS VAN DEN HAAK
Voorzitter branchegroep Zorg van BDO

De financiële positie van de Nederlandse algemene ziekenhuizen is vorig jaar sterk verbeterd. Over 2018 scoorden zij gemiddeld een 7,4 voor hun financiële gezondheid. Een stevige voldoende, duidelijk beter dan de 7,1 over 2017. Na jaren van dalende rendementen – tot 1,2% in 2017 – was het gemiddelde rendement voor het eerst sinds jaren iets hoger: over 2018 bedroeg het 1,5%. Ook de gemiddelde vermogenspositie van de ziekenhuizen verbeterde.


Is daarmee het gevreesde zorginfarct afgewend? Wij denken helaas van niet. De glanzende cijfers over het afgelopen jaar verhullen namelijk nog altijd zorgelijke trends. Zo stond het operationele resultaat onverminderd onder druk, kwamen rendementsverbeteringen vrijwel volledig uit lagere financiële baten en lasten en daalde het gemiddelde investeringsniveau steeds verder. Diverse ziekenhuizen moesten acute financiële problemen (tijdelijk?) oplossen. En hoewel het rendement gemiddeld stijgt, zijn de hogere rendementen die kleinere ziekenhuizen in 2017 behaalden in 2018 geheel verdampt.


Zoals vorig jaar gemeld, is een nieuw businessmodel voor ziekenhuizen noodzakelijk. Daarom hebben wij eerder dit jaar in cocreatie met de sector het BDO-manifest ‘Duurzame toekomst van de Nederlandse gezondheidszorg’ gepubliceerd, met een pleidooi voor het financieren van gezondheid in plaats van ziekte. Wij constateren dat dit gedachtegoed steeds meer weerklank vindt en dat de veranderbereidheid van ziekenhuizen zeer hoog is, maar het verandertempo nog laag.


Krijgt de sector voldoende tijd en ruimte voor die transformatie? Zo’n omslag vraagt om stevige investeringen, meer dan het hoofdlijnenakkoord medisch-specialistische zorg 2019-2022 aan ruimte biedt. Bovendien is de sector onverminderd complex georganiseerd, is er te weinig transparantie in de geldstromen en de effectiviteit van de zorg, en komt ketensamenwerking maar moeizaam op gang. Er is weliswaar nieuw overheidsbeleid in de maak, maar ook dat kost tijd. Intussen neemt de zorgvraag verder toe en staan de beschikbaarheid en betaalbaarheid steeds verder onder druk. De ziekenhuizen kunnen hierbij zelf ook nog meer regie pakken bij het implementeren van nieuwe businessmodellen.


De BDO-Benchmark Ziekenhuizen behandelt niet alle aspecten die relevant zijn voor het financiële beeld van de sector en biedt dus ook geen absolute waarheid. Wel geeft dit rapport, samen met de interactieve online analyse- en vergelijkingstool met de financiële cijfers van de afgelopen jaren per ziekenhuis, actueel inzicht in de financiële ontwikkelingen in het ziekenhuislandschap en cijfermatige houvast in de discussies over de noodzakelijke veranderingen. Die zijn onverminderd urgent. Wij gaan graag verder in dialoog met alle stakeholders om het gevreesde zorginfarct te voorkomen!


Chris van den Haak

Voorzitter branchegroep Zorg van BDO

Download BDO-Benchmark Ziekenhuizen 2019