’s-Hertogenbosch

'Brabantse vestingstad

ontwikkelt zich

tot digitale hotspot'

EDGAR DISSEL (BDO) in gesprek met

JACK MIKKERS (burgemeester 's-Hertogenbosch)

DE MOOISTE KANSEN LIGGEN OM DE HOEK!

Beste ondernemer – we hebben goed nieuws: er liggen grote en mooie businesskansen in het verschiet. Niet ver weg of in de toekomst. Maar nu en straks, en vlak om de hoek!

Want (social) media doen soms geloven dat je multinationaal, wereldberoemd en buitenaards briljant moet zijn om succesvol te mogen heten. Maar intussen gebeurt het echte ondernemen gewoon in de regio. Bij bedrijven zoals dat van u en van ons. Nuchter. Energiek. Creatief. En met een menselijke maat.


Bij BDO staren we ons niet blind op spectaculaire beursgangen en rockstar entrepreneurs. Wij zijn fanatiek voorvechter van ondernemerschap op élk niveau – nationaal en internationaal, regionaal, lokaal en zelfs hyperlocal.


‘Wij geloven in

de kracht van

ondernemerschap –

ook regionaal

en hyperlocal’


En kansen? Die zijn er volop, ook in uw regio! Dat verzinnen wij niet zelf; dat vertellen onafhankelijke experts die de economie goed kennen. Zoals de insiders in het interview dat u zo gaat lezen. Hopelijk helpt en inspireert hun verhaal u. En geeft het u nieuwe ideeën waarmee u gericht aan de slag kunt.

Als u wilt sparren, mag u me altijd mailen. Goede zaken!


Roger Bastiaens, hoofdredacteur



Het volgende interview is afkomstig uit het BDO ondernemersmagazine ‘Anders’ editie 2019-02.

DE KRACHT VAN BOSSCHE

STUDIEBOLLEN

Den Bosch was jarenlang bekend als de zetel van rechters en raadsheren, van de commissaris van de Koning, en zelfs van de bisschop. Maar met de Jheronimus Academy of Data Science ontwikkelt de Brabantse vestingstad zich tot digitale hotspot. Kansen te over voor ondernemers, zo betogen burgemeester Jack Mikkers en BDO-partner Edgar Dissel.

Van alle Brabantse steden is ’s-Hertogenbosch de belangrijkste. Met het provinciehuis is de gewestelijke macht er geconcentreerd, met het gerechtshof en de juridische macht en zelfs de bisschop is er gezeteld. Maar geldt dat ook voor de Brabantse economie? Zijn Tilburg, Breda en Eindhoven niet van veel meer gewicht, met hun industriële en technologische historie? Als het aan burgemeester Jack Mikkers ligt, doet Den Bosch volop mee. En wel als Datastad. “In ons ecosysteem zijn veel midden- en kleinbedrijven actief in de financiële en juridische dienstverlening. We hebben veel bouwbedrijven en ondernemers in de agrifoodsector. Al die ondernemers werken hier gemakkelijk samen.”

Dat laatste dankt de stad aan zijn historische rol als handelscentrum, weet ook BDO-partner Edgar Dissel. “In de toegankelijke Brabantse zakencultuur ontstaan snel cross-overs.” Den Bosch is volgens beide heren dan ook een uitstekende voedingsbodem voor start-ups en scale-ups. Mikkers: “Net als Eindhoven afgelopen decennium een wereldwijde hotspot voor hightech is geworden, zo heeft Den Bosch alles in zich om de scale-ups van de toekomst voort te brengen.” Een gesprek over de kansen van de Brabantse hoofdstad.


1. DEN BOSCH DATASTAD

Mikkers: “Den Bosch had al een sterke economie in zakelijke dienstverlening. Maar omdat de dienstverleners de afgelopen jaren bovenmatig snel gedigitaliseerd zijn, is data-analytics een Bossche dienstverlening op zich geworden. Dat biedt grote kansen voor ondernemers in elke tak van sport, zeker sinds in 2016 de Jheronimus Academy of Data Science (JADS) hier is gevestigd. Deze academie biedt een opleiding in datawetenschappen en is een samenwerking van Tilburg University en TU Eindhoven. Hoe breed dat vakgebied is, bleek vorig jaar tijdens de eerste Den Bosch Dataweek. Daar waren discussies over ethiek, demo’s van jongeren, presentaties van businesscases en bedrijven uit alle sectoren en focusgebieden: gezondheid, veiligheid, duurzaamheid, agri en food.”

Dissel: “ICT gaat eigenlijk over data. Voor ondernemers is dat afgelopen jaar, met de invoering van de Algemene verordening gegevensbescherming, erg merkbaar geworden. Voor veel bedrijven staat digital governance hoog op de agenda. Over data is een ethische discussie opgelaaid, met als kernvraag: van wie zijn de gegevens eigenlijk? Wat kun en mag je er als organisatie mee? En: hoe kun je er waarde mee creëren? De opleiding gaat op die vragen in en legt de koppeling tussen overheid, onderwijsinstellingen en ondernemers. Een goed voorbeeld van de triple helix.”

Mikkers: “Wij noemen de triple helix liever de quadruple helix. Vergeet namelijk de rol van de maatschappij niet. Nederland is een gidsland in de maatschappelijke waardediscussie over datagebruik. In JADS probeert men verder te kijken dan de technologie. In China wordt technologie door de staat toegepast die we in Nederland niet wíllen. De vraag is: hoe gaan we als maatschappij om met nieuwe technologie? Dat is een vraag die de hele wereld zich moet stellen.”


‘EERST WAS
DATA EEN NICHE,
NU IS HET DE
RUGGENGRAAT
VAN ORGANISATIES’

JACK MIKKERS


JACK MIKKERS (51) is sinds 2017 burgemeester van ’s-Hertogenbosch. Eerder was hij wethouder van de gemeente Heeze-Leende, burgemeester van Maasdriel en laatstelijk burgemeester van Veldhoven.


EDGAR DISSEL (48) is als BDO-partner verantwoordelijk voor de adviestak van BDO Accountancy & Bedrijfsadvies in de regio ’s-Hertogenbosch en omstreken.

2. BOSSCHE BEDRIJVEN DOEN AAN MAATSCHAPPELIJKE DATA-INNOVATIE

Dissel: “De AVG is door bedrijven ervaren als een confrontatie én als een eyeopener. In het kielzog van de AVG kwamen in het bedrijfsleven allerlei andere thema’s op tafel, zoals IT-security. Zelf hebben wij tegenwoordig bijvoorbeeld hackers in dienst die wij inzetten om te zien hoe veilig de digitale omgeving van onze klanten is. Daar kunnen ondernemers iets mee. Want die willen niet alleen dat hun databeheer aan de wet voldoet, maar ook dat hun informatie goed beveiligd is. En datasets nodigen voortdurend uit tot uitbreiding – het is echt een pioniersgebied.”

Mikkers: “Zo is het bijvoorbeeld mogelijk om verkeerslichten te laten weten wie eraan komt fietsen. Met onze data weten wij welke fietspaden worden gebruikt, wanneer en hoe intensief. Je zou die kennis kunnen inzetten om verkeerslichten sneller op groen te laten springen. Dat levert mooie hoogstandjes op. Als smart city zetten wij technologie graag in om het geluk in de stad te vergroten. Daarvoor nodigen wij ondernemers uit om mee te innoveren.”


3. IN DEN BOSCH PIONIERT HET MKB MET DATA

Mikkers: “Mkb-bedrijven overleven niet als ze de kansen van data-analytics negeren. Hier hebben we het MKB Datalab, een samenwerking tussen VNO-NCW, de banken en het ministerie van Binnenlandse Zaken. Deelnemende bedrijven kunnen een voucher inruilen voor een datadienst – zo kunnen ze ontdekken wat data-analytics voor hun onderneming kan betekenen. Er is een kappersketen die bijhoudt hoelang klanten bij hun in de stoel zitten. Met zulke informatie kunnen ze hun planning optimaliseren en hun leegloop fors terugdringen. Eerst was data een nicheactiviteit, nu is het de ruggengraat van organisaties.”

Dissel: “Het verrassende is: met de data die bedrijven nu al voortbrengen, kun je je prestaties benchmarken. Wij kunnen nu al ondernemers helpen inzien hoe ze scoren ten opzichte van concurrenten.”


‘DE NIEUWE
TOESTROOM VAN
JONGEREN STUWT
DE INNOVATIE’

EDGAR DISSEL


4. BEWONERS EN BEDRIJVEN BOUWEN EEN CULTUUR VAN ONDERNEMERSCHAP

Mikkers: “Ruim een eeuw geleden vestigde machinefabriek Grasso zich in Den Bosch. In dat monumentale pand ontstaat nu een ICT-community, of liever: een datahub, want vooral kennisgedreven bedrijven huren er. Die ondernemers hebben elkaar nodig. Als gemeente prikkelen wij deze ondernemers om maatschappelijke opgaven aan te pakken. Samen met bouwbedrijf Heijmans, softwareonderneming SAP en techconcern Signify proberen we op innovatieve wijze bijvoorbeeld het parkeerprobleem in onze stad aan te pakken. Studenten, bedrijven en bewoners laten zich uitdagen tot gezamenlijke inspiratie en innovatie.”

Dissel: “Zo doe je zaken met elkaar in deze regio – door gewoon bij elkaar op bezoek te gaan. Je moet investeren in elkaar en in de stad. Dat geldt voor de ondernemers, maar ook voor de bewoners zelf. Om die bij zo’n innovatief traject te betrekken, moet best een uitdaging zijn geweest.”

Mikkers: “We hebben de eerste bijeenkomst in de publieke ruimte, op straat in het centrum georganiseerd. Voorbijgangers uit de buurt kwamen gewoon langs en vroegen: wat gebeurt hier? Toen ze hoorden dat het over parkeren ging, schoven ze gewoon aan en deden ze mee. En zo zijn er meer problemen die we willen oplossen. Neem de verduurzaming van bestaande woningen. In één woonblok in de stad hebben we alle pakweg twintig woningen laten digitaliseren. We weten nu hoe oud elk huis is, hoeveel deuren en ramen de woning telt, en met welke steensoort het pand is gebouwd. Op basis van die gegevens krijgen bewoners tips voor de verduurzaming van hun woning. Stel dat die allemaal zonnepanelen willen installeren, dan kunnen ze met een groepsorder een flinke korting krijgen op de aanleg. Voor die groep mensen is dat stof voor gesprekken in de buurt. Meer buurtcohesie is de bijvangst.”


5. BRABANT: MAGNEET VOOR AMBITIEUZE JONGEREN

Mikkers: “Met de komst van JADS, met zijn 350 studenten, trekt

’s-Hertogenbosch steeds meer jongeren aan. In tegenstelling tot de studenten van de hogeschool komen de meeste van de JADS-studenten van ver buiten de stad. Die zijn eerder geneigd in de binnenstad een woning te zoeken. Dat maakt dat het kennisniveau van ’s-Hertogenbosch stijgt, en het arbeidspotentieel ook.”

Dissel: “Millennials kijken heel anders naar de wereld. Jongeren geven nieuwe inzichten, stuwen de innovatie op. Dat geldt ook voor de vele internationale studenten die aan JADS studeren. Met SAP, Canon en Ricoh is Den Bosch al een internationale hotspot, maar JADS maakt ons nog interessanter voor internationale bedrijven. Ook verbinden ze onze stad en onze regio aan de rest van de wereld.”

Mikkers: “Noord-Brabant leidt te veel jongeren op die na hun studie vertrekken naar de Randstad. Die komen jaren later pas weer terug om hier hun gezin te stichten. We willen hen liever hier houden. Data- en ICT-bedrijven hier bieden daarom gericht traineeships aan. HR-dienstverlener ORMIT verzorgt die traineeships bij verschillende Brabantse bedrijven zoals SAP, Signify of BrandLoyalty.”


6. BOURGONDISCH BUSINESSBEDRIJVEN

Mikkers: “Hier in Brabant kom je via de achterdeur bij elkaar binnen. Je spreekt elkaar in de keuken – daar doe je zaken. De voordeur? Heb je niet nodig.”

Dissel: “Als je dat informele eenmaal gewend bent, is het heerlijk zakendoen. Want hoor je erbij, dan stellen de meeste mensen hun netwerken volledig voor jou open. Daarvoor moet je je wel open opstellen. Want Brabantse ondernemers zijn ook kritisch.”

Mikkers: “Den Bosch is eigenlijk net een dorp: het gaat hier om de kwaliteit van de relaties in het dorp. Mensen van boven de rivieren moeten nogal eens wennen aan het achterom bij elkaar naar binnen lopen. Die bellen bij de voordeur aan of maken een afspraak. Hier gebeurt het juist in het informele. Als ondernemer van buiten moet je dat wel leren. Visitekaartjes worden hier weinig uitgedeeld.”

Dissel: “Open ondernemen dus. Zo noem ik dat. De hechtheid van de netwerken hier heb ik in geen andere Brabantse stad meegemaakt. Daar staat Den Bosch om bekend. Laatst vroeg een adviseur van de gemeente Breda of ik kon uitleggen hoe de netwerken in ’s-Hertogenbosch in elkaar zitten. Ze kijken in de rest van Noord-Brabant met een jaloerse blik naar de hoofdstad.”


+2,2%

Tussen april 2017 en april 2018 is het aantal banen in
’s-Hertogenbosch met 2.230 toegenomen tot 102.270, een stijging van 2,2%.

BEDRIJVENBOOM

In dezelfde periode groeide het aantal bedrijfsvestigingen in de stad met 1.190 oftewel 8,8%; Den Bosch telt nu 14.690 ondernemingen.

DATAHUB JADS IS IN TREK

Op de campus van JADS in Mariënburg zijn inmiddels

14 databedrijven gevestigd, variërend in omvang van KPN en Rockstart, tot start-ups en scale-ups.

30.000 M2 KANTOORRUIMTE

Kantoorruimte in

’s-Hertogenbosch is goed te vinden, maar de afgelopen jaren is er een run op vierkante meters. Vooral kleinschalige kantoorruimten kennen een sterke dynamiek. De leegstand daalde in de eerste helft van 2018 van 8,6 naar 7,3%.

STAD VAN SERVICE

Bijna een op de drie ondernemingen in ’s-Hertogenbosch is een dienstverlener.

Doorpraten over nieuwe inzichten en kansen in uw markt?

Neem contact op met Edgar Dissel

Lees verder in
ondernemersmagazine
Anders

ANDERS bevat interviews en artikelen met
ondernemers en deskundigen, vakinhoudelijke

informatie met praktische tips, en een kijkje
achter de schermen via boeiende businesscases.