WAGENINGEN

‘Met het World Food

Center zijn we

hét centrum voor

de foodsector’

RACHEL DIBBETS (BDO) in gesprek met
ROGER VAN HOESEL (DIRECTEUR Foodvalley NL )

DE MOOISTE KANSEN LIGGEN OM DE HOEK!

Beste ondernemer – we hebben goed nieuws: er liggen grote en mooie businesskansen in het verschiet. Niet ver weg of in de toekomst. Maar nu en straks, en vlak om de hoek!


Want (social) media doen soms geloven dat je multinationaal, wereldberoemd en buitenaards briljant moet zijn om succesvol te mogen heten. Maar intussen gebeurt het echte ondernemen gewoon in de regio. Bij bedrijven zoals dat van u en van ons. Nuchter. Energiek. Creatief. En met een menselijke maat.


Bij BDO staren we ons niet blind op spectaculaire beursgangen en rockstar entrepreneurs. Wij zijn fanatiek voorvechter van ondernemerschap op élk niveau - nationaal en internationaal, regionaal, lokaal en zelfs hyperlocal.


‘Wij geloven in

de kracht van

ondernemerschap –

ook regionaal

en hyperlocal’


En kansen? Die zijn er volop, ook in uw regio! Dat verzinnen wij niet zelf; dat vertellen onafhankelijke experts die de economie goed kennen. Zoals de insiders in het interview dat u zo gaat lezen. Hopelijk helpt en inspireert hun verhaal u. En geeft het u nieuwe ideeën waarmee u gericht aan de slag kunt.


Als u wilt sparren, mag u me altijd mailen. Goede zaken!


Roger Bastiaens, hoofdredacteur

roger.bastiaens@bdo.nl



Het volgende interview is afkomstig uit het BDO ondernemersmagazine ‘Anders’ editie 2019-02.

GELDERSE VALLEI:

VOEDINGSBRON

VAN DE WERELD

Wageningen staat met zijn universiteit en onderzoeks-instituten bekend om de onderzoekers van grote foodmultinationals. Samen met de aanwezigheid van de vele ambitieuze mkb’ers bruist de Gelderse Vallei. Zij zetten innovatie om in ondernemerschap, om de wereld te voeden. Directeur Roger van Hoesel van Foodvalley NL en BDO’s foodspecialiste Rachel Dibbets lichten de kansen toe.

Rond Ede en Wageningen wordt de economie gekleurd door de productie van voedingsmiddelen. Met Wageningen University & Research is ons land de afgelopen jaren uitgegroeid tot dé wereldwijde hotspot in kennis van agrifood. Dat trekt veel gezichtsbepalende multinationals; Unilever opent er bijvoorbeeld binnenkort zijn Global Foods Innovation Centre op de Wageningen Campus. Maar in de ommelanden van Wageningen, in de Gelderse Vallei en rond de grote rivieren komt de innovatie niet uit laboratoria maar uit de dagelijkse ondernemerspraktijk. Mkb-ondernemers pionieren er in voedselproductie op basis van plantaardige eiwitten, in vleesvervangers, gezonde voeding, circulaire voedselproductie en alles wat daarbij komt kijken.

“Food fascineert ondernemers. Het is een eerste levensbehoefte, je leeft ervan, het brengt gezondheid. Starters in deze regio zijn geregeld vijftigers die in die fase van hun leven alles opzijzetten om iets nieuws te realiseren.” Dat zegt Roger van Hoesel, directeur van Foodvalley NL, de organisatie die innovatie wil versnellen door bedrijven en kennisinstellingen, overheid en onderwijs binnen en buiten Nederland met elkaar te verbinden. Een ‘snoeptuin van innovatie’ noemt Van Hoesel de streek: “Er is geen plek in de wereld waar zoveel mensen bezig zijn met innovatie van voedsel.” En dat biedt kansen, ook voor andere ondernemers. Op uitnodiging van ‘Anders’ verkent Van Hoesel samen met senior adviseur Rachel Dibbets van BDO de toekomstkansen voor ondernemers.


1. ECHTE INNOVATIE KOMT UIT HET MKB

Van Hoesel: “In de media gaat de grote aandacht uit naar giganten als Illy, Kraft Foods, FrieslandCampina en Unilever, maar de vernieuwing komt meer van de ambitieuze kleine ondernemers. Die zoeken elkaar hier op, vullen elkaar aan en brengen gezamenlijk veel meer innovatie voort dan ze elk afzonderlijk kunnen realiseren. Die ene ondernemer is nog bezig met het opschalen van zijn productie. De andere focust bijvoorbeeld al op het onderzoeken van de mogelijkheden binnen de bestaande wetgeving. Die bedrijven zijn afzonderlijk te klein om deze uitdagingen zelf aan te gaan.”

Dibbets: “Neem bijvoorbeeld de groeiende markt voor vleesvervangers. Dat is een echt ecosysteem. Vleesvervangers worden geproduceerd door lokale ondernemingen, veelal in de startfase. Die ondernemers zijn op zoek naar aansluiting bij elkaar, naar een sterk netwerk. Want het zijn vaak jonge, kleine organisaties met de ambitie en de uitdagingen die internationale bedrijven ook hebben. Tegelijk hebben ze maar weinig kapitaal – financiering is een uitdaging. Het leuke is dat de multinationals de samenwerking met ambitieuze voedingsproducenten opzoeken. Dat Unilever hier zijn Global Foods Innovation Centre vestigt, is daarvan een voorbeeld. Daarmee bindt die gigant jonge veelbelovende innovatieve bedrijven aan zich.”


‘ZELFS IN THAILAND
SPRAKEN MENSEN
OVER DE KEUZE
VAN UNILEVER
VOOR WAGENINGEN’

ROGER VAN HOESEL


ROGER VAN HOESEL (54)
is algemeen directeur van Foodvalley NL, een kennisintensief agrifood-ecosysteem in Nederland waar ondernemingen en kennisinstellingen samenwerken aan innovatieve oplossingen, gezonde voeding en duurzame productie.

RACHEL DIBBETS (47) is senior adviseur en manager accountancy & bedrijfsadvies bij BDO in Arnhem. Haar focus ligt op mkb-bedrijven in de regio Foodvalley.

2. DE EIWITTRANSITIE

Van Hoesel: “De opkomst van vleesvervangers in ons voedselpatroon biedt grote kansen voor deze regio. Daarom is twee jaar geleden The Protein Cluster opgericht, een internationaal centrum voor ondernemers in de plantaardige eiwitketen, die inzetten op de duurzame commerciële productie van voedsel op basis van plantaardige eiwitten – bijvoorbeeld algen of zaden als quinoa. Tegenwoordig consumeren wij voor meer dan driekwart producten op basis van dierlijke eiwitten en hooguit een kwart op plantaardige basis. Rond de Tweede Wereldoorlog was die verhouding nog fiftyfifty. En zelfs dat was feitelijk te veel en niet duurzaam genoeg; daarvoor zijn er wereldwijd veel te veel dieren nodig.”

Dibbets: “De eiwittransitie is geen kwestie van koudweg overstappen van vlees op groenten. De verandering van smaak gaat geleidelijker: mensen willen de smaak en de structuur van vlees behouden. Vleesvervangers zien er vaak uit als en smaken naar vlees. Tegelijk willen consumenten dat het dier waarvan ze wel het vlees eten, een goed leven heeft gehad. Afgelopen januari gaf ik een ondernemersacademie voor de SVO vakopleiding food. Bij die masterclass waren voornamelijk opvolgende generaties in de slagerijbranche. Als gastspreker had ik twee innovatieve jonge ondernemers uitgenodigd die een hamburger hadden van krekels en een vleesvervanger op basis van plantaardige eiwitten. Zo kregen de jonge toekomstige slagers te zien waar het heen gaat in de markt. Het grootste deel van deze nuchtere slagers zag daar de uitdaging wel van in. Maar er was ook een slagerszoon die het er niet mee eens was. Feit is dat de transitie gaande is: je moet als ondernemer goed nadenken over je verdienmodel, je moet innoveren. De realiteit is ook: het kan. In die transitie ligt een enorme kans, want het voedseltekort is een wereldprobleem. Ik zie menig slagersbedrijf al een tweede productielijn voor vleesvervangers optuigen.”


3. VOER VOOR PATIËNTEN EN SPORTERS

Van Hoesel: “Nog een grote kans voor ondernemers in voedingsmiddelen is doelgroepenvoeding. In ziekenhuizen eten mensen die geopereerd worden vaak niet of ongezond omdat je naar verluidt niet zou mogen eten voor een operatie. Dat is flauwekul – dat geldt alleen voor darm- of maagoperaties, niet voor andere ingrepen. Door voorafgaand en na ingrepen passend voedsel te nuttigen, kunnen patiënten juist veel snéller herstellen. Het Ziekenhuis Gelderse Vallei en Alliantie Ede werken in een pilot samen om dat gemeengoed te maken. Iets soortgelijks geldt voor ouderenvoeding – ook dat is een opkomende marktvraag. Er is nu al grote interesse uit China – daar is men op zoek naar de sleutel tot ouderengezondheid. Veel belangstelling is er bijvoorbeeld voor een bedrijf dat een yoghurt produceert met chocoladebolletjes erin die barstensvol eiwitten zitten. Dit is een manier waarop oudere mensen, die vaak te weinig eiwitten nuttigen, toch voldoende gezond eten.”

Dibbets: “En op Sportcentrum Papendal werken ze met speciale voeding voor topsporters, die daardoor nog beter kunnen presteren. Zo wordt bijvoorbeeld het ingrediënt quinoazaad van het Wageningse bedrijf GreenFood50 dagelijks gebruikt door het topsportrestaurant op Papendal. De relatie tussen voedsel en gezondheid is pioniersgebied. Innovatieve foodbedrijven kunnen daar snel naam mee maken. Maar het biedt ook kansen voor andersoortige ondernemingen: er vestigt zich hier in de regio binnenkort bijvoorbeeld een bedrijf dat wereldleider is in de software voor het meten van menselijke prestaties. Dat softwarebedrijf meet ook het effect van bepaalde voeding op topsporters. Dat zal waardevolle kennis opleveren.”


‘ER WORDT HIER
VEEL GEPIONIERD
IN VOEDSEL EN
GEZONDHEID. DAT
BIEDT KANSEN
VOOR ALLERLEI
ONDERNEMERS’

RACHEL DIBBETS


4. WORLD FOOD CENTER

Dibbets: “Met het World Food Center in Ede wordt de regio Foodvalley hét centrum voor de foodsector. Het WFC wordt een congres- en experience-center nabij het treinstation, op een voormalig kazerneterrein. Daar wordt straks een heel nieuw station gebouwd, en op het terrein zullen ook foodondernemers zich vestigen. Het WFC trekt ondernemers aan van binnen en buiten de regio. Ook vanuit de Randstad komen ze nu al hiernaartoe. We moeten dus selectief zijn: welke bedrijven willen we hier zien?”

Van Hoesel: “Op het WFC zullen kennis en ontwikkeling niet centraal staan – daar gaat het over het ervaren van de oplossingen, het zien hoe het echt werkt. We zullen daar aan het publiek uitleggen wat we doen. We hebben een acceleratorprogramma voor bedrijven en het food innovation district is in ontwikkeling. Technologisch innovatieve bedrijven, die willen we aantrekken, maar ook toeleveranciers van de voedingsmiddelenproductie en de dienstverlening eromheen – bijvoorbeeld mensen die met smaakbeleving bezig zijn. Het WFC helpt ook om buitenlandse delegaties iets te laten zien. De bekendheid van deze regio over de grens is groot. Ik was onlangs in Thailand en zelfs daar hoorde ik mensen spreken over het besluit van Unilever om zich in Wageningen te vestigen. Dat is daar goed bekend.”


5. INVESTEREN IN SUPERSPECIALISTEN

Dibbets: “Onlangs is de Regiodeal Foodvalley gesloten, waarmee verschillende overheden ruim € 70 miljoen in de regio investeren. Die investering moet worden besteed aan initiatieven van inwoners, duurzame boeren en innovatieve ondernemers, die de toekomstbestendigheid van de agri- en foodsector versnellen. Een speciale focus ligt daarbij op gezonde en duurzame voeding voor consumenten van alle leeftijden. Er liggen kansen voor innovatieve ondernemers in logistiek, techniek, productie en ICT.”

Van Hoesel: “De provincie Gelderland is een stoere provincie. Onze gedeputeerden zijn overtuigd van het belang van onze regionale focus op voedselproductie. Tegelijk zorgt dat voor allerlei uitdagingen voor de betrokken gemeenten. Wageningen University & Research is in korte tijd het wereldwijde middelpunt van de wereld. Dat trekt allerlei internationale partijen naar hier die ultraschaarse specialisten nodig hebben, zoals bio-informatici. Door die toestroom van kenniswerkers worden de gemeenten verrast. De CEO van agribiotechbedrijf KeyGene heeft bijvoorbeeld ooit een Japanner die hij in de metro van New York had ontmoet naar ons land gehaald. Die man kwam hier werken en snapt niets van deze omgeving en de lokale cultuur.”

Dibbets: “We lopen daarin een beetje achter. Elke woensdag praat ik hier op de campus met ondernemers. De helft van die gesprekken gaat in het Engels, want er schuift vaak genoeg een niet-Nederlandse ondernemer of specialist aan. Dat neemt alleen maar toe. Er liggen grote kansen om in deze regio de mensen in die specialismen op te leiden of hierheen aan te trekken, om dat soort innovatieve bedrijven te bemensen. Voor hooggespecialiseerde snelgroeiende ondernemingen in de biotechnologie is dat de grootste uitdaging.”

30.190 ONDERNEMINGEN

Van de 30.190 ondernemingen in de regio Foodvalley zijn er 3.080 in het agrofoodcomplex actief – ofwel 10% van het totaal.

165.150 BANEN

De regio Foodvalley is goed voor 165.150 arbeidsplaatsen. Het agrifoodcomplex biedt werkgelegenheid aan 36.030 arbeidsplaatsen: 22% van het totaal.

GROEIMOTOR

Het aantal arbeidsplaatsen in de regio groeit structureel sterker dan het Gelders gemiddelde. De recente toename van 2,9% in de regio

Foodvalley bevindt zich 1,3 procentpunt boven de Gelderse groei.

LAGE WERKLOOSHEID

De regio staat bekend om een sterke arbeidsethos. In 2017 bedroeg in de regio Foodvalley het gemiddelde werkloosheidspercentage 4,3. In heel Nederland was dat toen 4,9.

341.431 INWONERS

De regio Foodvalley omspant 12% van de bevolking van Gelderland en 7% van de bevolking van Utrecht.

Regio Foodvalley / Gelders deel: 251.522

Regio Foodvalley / Utrechts deel: 89.909

Totaal Gelderland: 2.060.103

Totaal Utrecht: 1.295.484

Doorpraten over nieuwe inzichten en kansen in uw markt?

Neem contact op met Rachel Dibbets

Lees verder in

ondernemersmagazine

Anders

ANDERS bevat interviews en artikelen met
ondernemers en deskundigen, vakinhoudelijke

informatie met praktische tips, en een kijkje
achter de schermen via boeiende businesscases.