Bij de overdracht van een familiebedrijf op de volgende generatie liggen talloze gevaren op de loer. Wie neemt het roer over, en wanneer? En wat wordt de positie van familieleden die meer op afstand staan? Uienzaadproducent De Groot en Slot uit Broek op Langedijk probeerde het te regelen via een familiestatuut. Werkt dat?

‘Het vooral níet doen zoals hun eigen ouders’. Dat wilden Gerrit de Groot, Henk de Groot en Kees Slot toen ze gingen nadenken over hun eigen opvolging. De neven leidden sinds 1979 de Noord-Hollandse familieonderneming De Groot en Slot, wereldmarktleider in de veredeling en productie van uienzaad, en zijn daarnaast actief met Intratuin Heerhugowaard en hoveniersbedrijf Groenmeesters. Hun vaders hadden de basis gelegd voor het bedrijfssucces, maar de overdracht was destijds niet zonder slag of stoot verlopen.

Gerrit: “Wij concludeerden al snel: zo gaan we het niet nog een keer doen.”


ZESTIGSTE VERJAARDAG

Ruim vijf jaar voor hun zestigste besloot het drietal daarom tot het opstellen van een familiestatuut. Daarin moesten kernwaarden van het familiebedrijf uit Broek op Langedijk worden vastgelegd, en ook de relatie tussen bedrijf en familie op de lange termijn.

Onder begeleiding van BDO gingen de negen aandeelhouders uit de tweede generatie hiermee aan de slag.



'JE ZET EEN STIP
OP DE HORIZON.
ZO’N STATUUT
DWINGT JE OM
NA TE DENKEN
OVER HOE JE JEZELF
MISBAAR MAAKT'

Petra Slot


RUIM OP TIJD KLAAR

Uiteindelijk was het statuut in 2003 klaar, ruim voor de deadline die ze zichzelf hadden gesteld. In het document stonden niet alleen de kernwaarden van De Groot en Slot omschreven - continuïteit, duurzaamheid, verantwoordelijkheid naar medewerkers en klanten - er stond ook in dat er een sterke voorkeur bestond voor 'familieleden in de leiding'. Alleen wie na een serieuze sollicitatieprocedure echt geschikt zou blijken, kwam in aanmerking - directieleden van buiten de familie waren ook een optie. Gerrit: “We wilden niemand dwingen.”


DUIDELIJKE KADERS

Gerrit: “We hebben iedereen aangeschreven met de vraag of er interesse was om in het familiebedrijf te werken.” Dat werkte: Petra Slot kwam uiteindelijk in de directie van Intratuin Heerhugowaard en ‘Groenmeesters’, het familiale hoveniersbedrijf. Haar neef Martin Slot werd directeur van het uienzaadbedrijf, tezamen met Jeroen de Haas (geen familie). Ook andere familieleden uit de derde generatie kwamen later binnen het bedrijf werken. Petra: “Daarbij bleek precies de kracht van het familiestatuut: het maakte het voor ons veel gemakkelijker om in het bedrijf te komen. Wij solliciteerden met een serieuze assessment, zoals we bij elk ander bedrijf gedaan zouden hebben. Het waren geen keukentafeldeals. Het personeel weet dat ook. Dat maakt de overdracht soepeler.”



'IEDEREEN WIST
HOE WE HET
ZOUDEN GAAN DOEN.
HET IS HET
BESTE GEWEEST
DAT ONS KON
OVERKOMEN'

Gerrit de Groot


STIP OP DE HORIZON

Zonder familiestatuut was de situatie bij De Groot en Slot anders geweest, denkt Petra. “Dan had de vorige generatie misschien nog wel aan het roer gestaan. Je zet een stip op de horizon: het statuut dwingt je om na te denken over hoe je jezelf misbaar maakt. Je moet het zien als huwelijkse voorwaarden: je maakt afspraken wanneer het goed gaat, op een moment waarop je gewoon vrijuit kunt denken en praten. “


SPANNENDSTE DINGEN

Gerrit: “Hoe je het ook wendt of keert: de overdracht van leiding en eigendom is een van de spannendste dingen die je als familiebedrijf kan overkomen. Het feit dat we over de meeste dingen goed hadden nagedacht en afspraken hadden gemaakt, zorgde ervoor dat er geen onnodige spanning kwam kijken, bij niemand van onze stakeholders. Iedereen wist hoe we het zouden gaan doen. Het is het beste geweest dat ons kon overkomen.”


DE GROOT EN SLOT

Sector: AGF/tuinbouw | Producten: Veredeling van uien, sjalotten en knoflook; Intratuin Heerhugowaard en Groenmeesters hoveniersbedrijf; Zeewierveredeling | Gestart: 1955; de (veredelings)roots gaan terug naar de 19e eeuw. | Locatie: Broek op Langedijk en Heerhugowaard | www.degrootenslot.nl

Ruud Loos, senior manager en familiebedrijvenspecialist bij BDO

‘FAMILIESTATUUT IS ECHT EEN VISIEDOCUMENT'

'Een situatie zoals bij De Groot en Slot komt vaker voor: de derde generatie binnen het familiebedrijf dient zich aan, en de betrokkenheid van al die jonge familieleden varieert sterk,' zegt Ruud Loos van BDO.

‘Het familiestatuut helpt helder maken: wanneer praten we als eigenaren, wanneer als bedrijfsleiding, wanneer als familie? Het helpt alle betrokkenen om zulke afspraken expliciet vast te leggen. Gesprekken zijn misschien wel belangrijker dan wat er op papier staat. Wij zien het familiestatuut echt als een visiedocument, en minder als een juridisch instrument. Je kunt de situatie als familie rationeler en objectiever bekijken, meer vanuit het gezamenlijke belang. Dat geeft voor alle betrokkenen de rust en duidelijkheid die nodig zijn.'

Doorpraten over het familiestatuut?
Neem dan gerust
contact op met Ruud Loos